Lajme KLSH    

Artikujt e fundit nga KLSH


Kujdesi shëndetësor është një faktor i rëndësishëm i zhvillimit të vendit. Një popullatë e shëndetshme, është parakushti i një shoqërie që funksionon e zhvillohet në mënyrë harmonike. Por prej vitesh perceptimi i qytetarëve shqiptarë është që cilësia e shërbimeve shëndetësore është e ulët. Kjo ndjesi e përgjithshme ka ndikuar në pakënaqësinë e tyre ndaj këtyre shërbimeve, të ofruara kryesisht nga institucionet shëndetësore publike. Shëndetësia shqiptare ka pasur dhe ka një numër jo të vogël sfidash, të cilat prekin drejtpërdrejt standardin dhe nivelin e produkteve që ajo ofron për pacientët. Procedurat e zgjatura dhe me shumë hallka në sistemin e referimit për pacientët, pakënaqësia e pacientëve për cilësinë e dobët të shërbimeve shëndetësore, financimi i ulët i sistemit shëndetësor, rritja e kostove të shërbimeve në mungesë të protokolleve të miratuara, etj., përbëjnë problemet kryesore dhe tregojnë performancën e ulët të sistemit shëndetësor. KLSH në përfundim të auditimit të performancës mbi kostimin e shërbimeve spitalore, në raportin përfundimtar të auditimit të miratuar me Vendimin e Nr. 204 datë 29/12/2017, të Kryetarit të Kontrollit të Lartë të Shtetit, ka evidentuar parregullsi dhe problematika të ndryshme në sistemin e ofrimit të kujdesit shëndetësor. Në mënyrë të përmbledhur ato kanë qenë pjesë e konstatimeve dhe rekomandimeve për Ministrin e Shëndetësisë e Mbrojtjes Sociale, Fondin e Sigurimit te Kujdesit Shëndetësor dhe spitalet universitare dhe rajonale ne vend duke evidentuar probleme, mes te cilave, domosdoshmërinë mbi; a. Hartimin dhe miratimin e Protokolleve Klinike, sipas praktikave më të mira. b. Implementimin e modelit DRG. c. Rritjen e autonomisë së spitaleve d. Rritjen e transparencës së shpenzimeve. e. Optimizimin e përdorimit të burimeve te ndryshme. f. Zhvillimin dhe shtrirjen e projektite-healthmbi shëndetësinë elektronike. g. Zvogëlimin e procedurave të panevojshme dhe të shumëfishta për përfitimin e kujdesit shëndetësor etj. Gjatë këtij auditimi nga departamenti i performancës se KLSH janë adresuar përgjegjësitë dhe rekomandime të ndryshme të cilat, të vlerësuar drejt, potencialisht mund të sjellin përmirësime në të ardhmen nga institucionet e kujdesit shëndetësor.Sistemi aktual shëndetësor përdor protokolle dhe udhërrëfyes klinikë, mbi bazën e klasifikimit ICD9-CM, një standard i kufizuar deri ne 300 sëmundje. Shumica e vendeve të tjera e përdorin në mënyrë standarde klasifikimin ICD-10. Megjithëse Ministria e Shëndetësisë ka hartuar disa protokolle dhe udhërrëfyes klinikë, ato kanë nevojë të rinovohen, pasi kanë një kohë të gjatë që janë hartuar dhe nuk i përgjigjen zhvillimeve të fundit të shëndetësisë. Vlen të theksohet, për shembull, se në QSUT vetëm një shërbim përdor protokolle të miratuar nga MSHMS sipas praktikave të mira, duke u bazuar në klasifikim më të fundit ICD-10.Ekzistenca e protokolleve dhe udhëzuesve klinikë të miratuar nga Ministria e Shëndetësisë do të ketë për pasojë zvogëlimin e keqpërdorimit dhe abuzimit të barnave dhe materialeve mjekësore, si dhe në evidentimin e përgjegjësive të stafit mjekësor për trajtimin e pacientëve.Sa i përket financimit të shërbimit shëndetësor përfshijnë përdorimin e sistemit DRG – (Diagnosis Related Grouping – Grupimit në bazë të Diagnozës) për përcaktimin e kostove të shërbimeve spitalore. Kostimi i shërbimit shëndetësor në rrjetin tonë spitalor publik, evidenton këto nevoja primare: 1.Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale në bashkëpunim me FSDKSH, QKCSA-ISH dhe QSUT kërkohet të hartojë/rinovojë Protokollet dhe udhëzuesit klinikë për institucionet shëndetësore. 2.Financimi i shërbimeve spitalore duhet të bëhet mbi bazën e përcaktimit të kostove sipas modelit DRG, klasifikimit më të fundit ndërkombëtar ICD-10 të sëmundjeve dhe protokolleve/udhëzuesve klinikë të miratuar nga Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale. 3.Institucionet shëndetësore duhet të garantojnë cilësinë e shërbimeve shëndetësore sipas standardeve te miratuara nga Ministria e Shëndetësisë nëpërmjet procesit te akreditimit. 4.FSDKSH duhet të aplikojë procedurën e prokurimeve publike për përfituesit e institucioneve shëndetësore jo publik për paketat shëndetësore që ajo financon. 5.Institucionet publike përgjegjëse për kontrollin e paketave shëndetësore duhet të realizojnë vlerësimin cilësor të tyre sipas parametrave klinik të përcaktuara në protokollet klinike. 6.Përcaktimi i marzhit të fitimit për paketat shëndetësore nga Këshilli Teknik i FSDKSH të bëhet sipas përcaktimeve ligjore në fuqi. 7.Rritja e shkallës së autonomisë për spitalet dhe ndryshimi i formës së menaxhimit të tyre për t’ju përshtatur ndryshimeve të parashikuara në ligjin e sigurimeve të kujdesit shëndetësor dhe zhvillimeve të shëndetësisë. 8. Sistemet informatike pjesë e shëndetësisë elektronike përveç avantazheve në aspektin klinik, të ndikojnë në rritjen e transparencës, zvogëlimin e korrupsionit, zvogëlimin e barrës administrative, zvogëlimin e kostove shtesë dhe rritjen e cilësisë së shërbimeve të kujdesit shëndetësor. 9.FSDKSH duhet të planifikojë një sistem informatik të unifikuar për vlerësimin e kostove spitalore për të reflektuar zhvillimet e fundit të shëndetësisë dhe mundësinë e suportimit të Protokolleve Klinike sipas klasifikimit ICD-10 dhe modelit DRG. 10.Sistemet informatike produkte të FSDKSH, Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Socialedhe Institucioneve Shëndetësore duhet të jenë të unifikuar në gjenerimin e raportevesipas formatit të kërkuar të regjistrit elektronik dhe kërkesave të blerësit unik të shërbimeve FSDKSH. Këto konkluzione, fryt i një analize të kujdesshme dhe të thelluar, të grupit të auditimit të departamentit të performancës së KLSH, shpien në disa konkluzione të rëndësishme. Ndër më kryesoret përmendim: Sistemi aktual i vlerësimit të kostove për shërbimet spitalore është një vlerësim që mbart shpenzime të tepërta dhe nuk reflekton kostot e vërteta, duke orientuar kërkesat e institucioneve shëndetësore spitalore drejt vlerësimit të shpenzimeve dhe jo sipas kostove të tyre. Mungesa e specialiteteve pranë shërbimeve në spitalet rajonale dhe bashkiake, si dhe mungesa e performancës së shërbimit parësor ka krijuar rritjen e kostove dhe përqendrimin e pacienteve në qendrën më të madhe universitare QSUT. Implementimi i paketave shëndetësore përbën një nismë të mirë për miratimin e protokolleve për këto paketa, por mënyra e vlerësimit financiar të tyre bie ndesh me ligjin e prokurimeve publike, duke rritur kostot e këtyre shërbimeve shëndetësore. Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale së bashku me Fondin edhe QSUT duhet të angazhohen në hartimin dhe implementimin e protokolleve klinike për të gjitha shërbimet spitalore duke pasur si orientim modelin DRG dhe klasifikimin më të fundit ndërkombëtar të sëmundjeve ICD-10. Riorganizimi i hartës së spitaleve mbi bazën e treguesve të performancës së shërbimit spitalor përbën një kusht të nevojshëm dhe të domosdoshëm për uljen e kostove të tepërta për sistemin shëndetësor. Premisat e krijimit të një tregu shëndetësor do të çonte në ekuilibrin e kërkesë-ofertës duke rritur eficiencën, cilësinë e shërbimeve nga ofruesit e kujdesit shëndetësor për pacientë. Alfred Leskaj Auditues në departamentin e performancës

Shkatërrimi i mjedisit në Shqipëri mund të jetë një rrezik serioz për jetën e qytetarëve shqiptarë, por edhe për integrimin e vendit në BE. Këto janë rezultatet e auditimit 2-vjeçar në sektorin e mjedisit të bëra nga KLSH. Nga gjetjet rezulton se ka pamjaftueshmëri të veprimit nga ana e qeverisë. “Ne kemi konkluduar nga ky auditim se shkatërrimi i parqeve natyrore, ndotja e ujërave të lumenjve dhe deteve, ndotja e tokës, zhdukja e pyjeve dhe zhdukja e shpejtë e biodiversitetit dhe ekosistemeve mund të jenë të pakthyeshme, nëse vazhdohet me ritmin aktual dhe mund të rezultojë në një rrezik serioz për jetën e shqiptarëve në terma afatgjatë si dhe një pengesë në integrimin e suksesshëm të Shqipërisë në strukturat europiane”, u shpreh kryetari i KLSH, Bujar Leskaj. Sa i përket trajtimit të mbetjeve në vend KLSH konstaton se ka përmirësime minimale dhe madje shpeshherë edhe përkeqësim. “Konstatuam se megjithëse nga ana strukturore, mjedisi në Shqipëri ka institucione të mirëorganizuara kemi me dhjetëra hot-spote vende me ndotje të lartë të dokumentuara dhe të padokumentuara, të trashëguar nga sistemi diktatorial i mëparshëm si dhe me dhjetëra hot-spote ambiente me ndotje të lartë për probleme të tjera mjedisore të krijuara nga industritë ndotëse në këto 20 vitet e fundit”, tha më tej Leskaj. Këto të dhënë u prezantuan në një aktivitet me temë “Auditimi mjedisor” në të cilin morën pjesë përfaqësues nga 27 institucione auditi nga një sërë vendesh.

Meald Habazaj Auditues i Parë,  Departamenti i Auditimit të IT dhe Investimeve të Huaja Pamje të reja që na hapen nga Kongresi i X-të i EUROSAI-t Rëndësia e Kongresit X të EUROSAI-t KLSH mori pjesë në Kongresin e X-të të EUROSAI-t, në datat 22-25 Maj 2017, i cili u zhvillua në Stamboll të Turqisë me moton “Zbatimi i ISSAI-ve: Sfida dhe zgjidhje për zhvillim të mëtejshëm”. Përfaqësuesit e KLSH, në përbërje të delegacionit shqiptar, kryesuar nga vetë Kryetari i KLSH, z. Bujar Leskaj, ishin z. Alush Zaçe, z. Bajram Lamaj, (drejtorë departamentesh auditimi), si dhe audituesit z. Alfons Gabili, z. Hektor Kosova e z. Meald Habazaj. Morën pjesë në prezantime dhe seminare, diskutuan për ide dhe shkëmbyen mendime, morën përvojën e nevojshme për ta aplikuar në sektorët përkatës në vendin tonë, hap pas hapi dhe sipas hierarkisë së organigramës institucionale. Vizioni për auditimin e Teknologjisë së Informacionit (IT) Konkluzionet dhe rekomandimet që dolën nga Kongresi X i EUROSAI-t, çelën vizione të qarta edhe për çështjet e rëndësishme dhe delikate të auditimit të IT-së. Për çdo sektor të jetës dhe veprimtarisë ekonomike – financiare, auditimi i IT-së përbën një sfidë për ne dhe kjo sfidë e guximshme është në plotësim të vizionit koherent për KLSH, mbi bazën e eksperiencave më të mira të vendeve të BE-së dhe respektimit rigoroz të standardeve ndërkombëtare të kontrollit INTOSAI. (INTOSAI është organizata ndërkombëtare e institucioneve supreme të auditimit, struktura e dytë më e madhe në botë, pas OKB-së). Ky hap përpara është i mirëmenduar dhe shpreh qëndrimin e vendosur të drejtuesit dhe stafit të KLSH-së, në thellim të realizimit të misionit të saj, në luftën kundër korrupsionit dhe abuzimeve në administrimin e pronës publike. Është dukshëm një përmirësim i metodologjisë së kontrollit. E rëndësishme të theksojmë është fakti, se nëpërmjet kësaj sfide ne punojmë në ekip, duke kthyer vëmendjen tek auditi i performancës, krahas rritjes së efiçiencës së auditit financiar, një sinergjizim i politikave dhe veprimeve me strukturat e tjera shtetërore të së njëjtës fushë. Ç’ka është më thelbësorja në fushën e ngushtë që mbulojmë, vlen të ravijëzojmë përqendrimin e vëmendjes në punën tonë të përditshme, duke ruajtur pavarësinë e KLSH si organi më i lartë i kontrollit ekonomiko-financiar, duke vënë piketa të forta për realizimet online në sistemin e menaxhimit të informacionit, në mbajtjen dhe përditësimin e të dhënave me rregullat, manualet dhe udhëzimet përkatëse, mbështetur në konventat ndërkombëtare dhe ligjet e shtetit. Pikërisht në këtë kuadër,fokusi i veprimtarisë sonë, me risinë e auditimit të IT së, rrok zhvillimin e burimeve njerëzore të KLSH në nivelin e parametrave të kërkuar nga INTOSAI, në përputhje me sfidat integruese të vendit, si dhe përmirësimi i transparencës në marrëdhëniet me publikun, nëpërmjet një partneriteti të gjerë me median dhe me organizatat jo-fitimprurëse të interesuara për luftën kundër korrupsionit. Auditimi i IT-së i përket sfidave dinamike dhe sprovave efiçente, duke siguruar cilësinë më të lartë të auditimit elektronik për zgjidhjet përkatëse, në funksion të shërbimit të shpejtë, të zhdërvjellët e cilësor, duke respektuar ekonominë e kohës, sipas “Standardeve Ndërkombëtare të Institucioneve Supreme të Auditimit (ISSAI-t)”. Ndërkohë trinia me 1. Publikimet, që përfshin seritë e revistave shkencore, botime, KLSH në media, raporte monitorimi, buletinet e auditimeve, publikimin e gjetjeve të auditimit, raportet mbi buxhetin e shtetit, 2. Bashkëpunimet me institucione të tjerë, insitucione publike e shoqërinë civile, si dhe 3. Njoftimet, përbërë nga lidhje, jeta sociale, analiza, fjalime e përshëndetje, foto galeri, trajnime, konferenca shkencore, etj., si plotësim i duhur dhe harmonik i performancës institucionale, përbëjnë një vlerë të shtuar në rritje të korrektesës dhe forcës ligjore të shtetit demokratik. KLSH si, organi më i lartë i auditimit ekonomik dhe financiar shtetëror synon ndërkombëtarizimin institucional nëpërmjet shkëmbimit të eksperiencave të mira, në dobi të shërbestarisë qytetare. Veçojmë veprimtaritë promovuese të efikasitetit, përgjegjshmërisë, efektivitetetit, transparencës dhe përdorimin e burimeve publike me efikasitet dhe efektivitet për të mirën e qytetarëve, për përmirësimin e qeverisjes kombëtare e vendore dhe “standardbërës” për hierarkinë si kompetent të auditimit të jashtëm dhe për paketën e rregullave të auditimit të brendshëm kombëtar e vendor, sipas përvojës së përparuar evropiane e botërore dhe ligjeve të shtetit shqiptar. Pavarësia, integriteti, profesionalizmi, besueshmëria, përfshirja, bashkëpunimi dhe inovacioni e bëjnë sektorin tonë delikat pjesë aktive dhe dinamike të skuadrës, sipas ndarjes së detyrave funksionale në KLSH. Sfidat dhe zgjidhjet e përgjithshme Ne jemi të verbrit dhe Auditimi IT është elefanti ynë. Meqë askush nuk e ka pasur vizionin për të parë të gjithë kafshën, gjithkush kanë rrëmbyer një copë nga pjesa apo nga një pjesë tjetër dhe “janë rrethuar nga mosdija e plotë” për pjesën tjetër. Sigurisht që nuk marrim një elefant duke shtuar pjesët e tij. Një elefant është më shumë se kaq. Megjithatë, për ta kuptuar të gjithë ne gjithashtu duhet të kuptojmë pjesët . Piketimi i autitimit të IT në KLSH  Ndarja e njohurive dhe eksperiencës, sidomos përvetësimi i traditës nga institucionet homologe të vendeve të përparuara është shumë e dobishme për të vendosur piketat e auditimit të IT-së dhe për ta shtruar rrugën tonë qartë e saktë, në përputhje me nevojat që kemi, në përshtatje me standardet, duke qenë më të shkathët e reaktivë në specifikat e veçoritë e punës sonë. Për përmirësimin e mëtejshëm të gjendjes në auditimin elektronik të administratës publike, e quajmë si zgjidhje frymëzuese komunikimin e suksesshëm me palët e interesit, pa kompromentuar pavarësinë e SAI -t (Institucioni Suprem i Auditimit), në interes të auditimit të jashtëm të qeverisë. Struktura kombëtare institucionale e SAI-t në Shqipëri realizohet nga KLSH, anëtare e INTOSAI-t, qysh nga viti 1984, sigurisht dhe si anëtare e EUROSAI-t (Institucionet Supreme Evropiane). Duke marrë parasysh sfidat që lidhen me auditimin e IT-së (të tilla si integrimi i tyre në auditimin e performancës, arritja e inovacionit të të dhënave, analiza e riskut, qasja në mësimdhënie dhe zhvillimi i bazës së njohurive të SAI-ve), EUROSAI, si një nga shtatë grupet rajonalë të organizatës botërore të linjës (INTOSAI-t), është autoriteti më i lartë auditues i kontinentit, ku përfshihet dhe Shqipëria,jep për KLSH porosi e udhëzime të vlefshme në përmirësimin e strategjisë audituese të KLSH në sektorin e teknologjisë së informacionit. Ndër rekomandimet kryesore të linjës në KLSH, veçojmë: – Ndarjen dhe ndjekjen e praktikave të mira të auditimit të IT-së dhe të performancës; – Identifikimin e të gjitha pengesave që zvogëlojnë mundësinë e kryerjes së auditimeve të IT-së; – Përfshirjen e auditimit të IT-së në Strategjinë e SAI-t; – Mbajtjen e një përshkrimi të përditësuar të fushës së IT-së të të gjithë të audituarve dhe të bazës së të dhënave të portofolit të ndërtimit të të gjitha projekteve të rëndësishme të qeverisjes elektronike (e-Government); dhe – Sigurimin e programeve të trajnimit në stafin e auditimit të IT-së. Kështu ne përpunojmë, paraqesim dhe përditësojmë një kornizë të qëndrueshme tekniko-ligjore, që aplikimi i standardeve të çojë në një përmbajtje cilësore në fushën e auditimit elektronik të performancës, sipas motos “Experienta Mutua Omnibus Prodest” (Nga eksperienca e përbashkët, përfitojnë të gjithë).

Kryetari i Kontrollit të Lartë të Shtetit, Bujar Leskaj dhe Drejtori i Drejtorisë së Përgjithshme të Parandalimit të Pastrimit të Parave (DPPP), Arlind Gjokuta nënshkruan një marrëveshje bashkëpunimi që ka si qëllim vendosjen e një bashkëpunimi të ndërsjellë, nëpërmjet shkëmbimit të informacionit konkret dhe të frytshëm në funksion të parandalimit e luftës kundër korrupsionit e pastrimit të parave, ose aktiviteteve të lidhura me to si dhe forcimin e sistemit parandalues kundër pastrimit të parave në vend.“Kjo marrëveshje, ndër të tjera, parashikon angazhimin e KLSH-së dhe DPPP-së për të bashkëpunuar për çështje që lidhen me fenomenet e  korrupsionit dhe të pastrimit të parave. Në çdo rast që KLSH bën kallëzim në prokurori për çështje që kanë të bëjnë me fushën që mbulon DPPPP, kallëzimi do t’i përcillet edhe këtij institucioni. Të dyja institucionet do të organizojnë trajnime dhe studime të përbashkëta, për fusha me interes reciprok, si edhe do të organizojnë në mënyrë periodike takime pune në nivel drejtues, etj” njofton KLSH.Në fjalën e tij, Kryetari i KLSH-së e konsideroi marrëveshjen e bashkëpunimit tejet të rëndësishme për Kontrollin e Lartë të Shtetit për shkak të rolit të rëndësishëm që ka Drejtoria e Përgjithshme e Parandalimit të Pastrimit të Parave, “DPPPP-a është një institucion me rëndësi të vecantë për mbrojtjen e interesave ekonomike të shtetit shqiptar. Pastrimi i parave është një fenomen i lidhur me korrupsionin dhe me financimin e terrorizmit, i cili përbën rrezik jo vetëm për financat publike por edhe për sigurinë kombëtare.  Si e tillë, sinergjia e shtetit ligjor mes KLSH-së, DPPPP-së dhe institucioneve të tjera publike do të jetë tepër produktive për të luftuar fenomene të tilla. Në emër të Kontrollit të Lartë të Shtetit e vlerësoj vizionin e z.Gjokuta, jo vetëm për punën e mirë në drejtimin e këtij institucioni, por për qasjen dhe frymën e bashkëpunimin që ka treguar me Kontrollin e Lartë të Shtetit, duke shprehur vullnetin për të nënshkruar këtë marrëveshje bashkëpunimi”.Zoti Leskaj theksoi se në zbatim të kësaj marrëveshjeje dhe motos së INTOSAI-t, “Experientia mutua omnibus prodest”, do të formalizohet bashkëpunimi i deritanishëm duke përfshirë një pikë të veçantë për të përcjelle informacione tek Drejtoria e Përgjithshme e Parandalimit të Pastrimit të Parave, pas çdo auditimi të rëndësishëm të KLSH-së.“KLSH do të jetë një agjent i mirë i DPPPP-së që do të informojë këtë institucion mbi hartën e risqeve të korrupsionit dhe për çdo  informacion me dukuri korruptive”, përfundoi z.Leskaj.Drejtori i Drejtorisë së Përgjithshme të Parandalimit të Pastrimit të Parave e përkufizoi me një moto iniciativën e tij për të nënshkruar një marrëveshje bashkëpunimi me KLSH: “Vetëm mund të bëjmë pak, së bashku mund të arrijmë shumë”. “Në këtë frymë, e çmoj në maksimum nënshkrimin e marrëveshjes së bashkëpunimit me KLSH-në dhe vlerësoj gatishmërinë e Kryetarit Leskaj për të nënshkruar pa vonesa këtë bashkëpunim. KLSH ka treguar se është një institucion serioz që i kushton vëmendjen e duhur bashkëpunimit ndërinstitucional dhe ndërkombëtar, si një pikënisje dhe shprehje e një vizioni largpamës, në funksion të rritjes së performancës dhe përmbushjes së objektivave dhe detyrimeve ligjore”.Z.Gjokuta e konsideroi marrëveshjen e bashkëpunimit si një program të përbashkët pune, i cili do të ketë impakt jo vetëm tek të dy institucionet, por edhe tek institucionet e tjera publike: “Marrëveshja do të shërbejë si një gur i rëndësishëm në ngritjen dhe forcimin më tej të murit të shtetit ligjor, duke ndikuar kështu si në kufizimin e abuzimeve me pronën e financave shtetërore, por edhe në rritjen e efikasitet të sistemit parandalues të pastrimit të parave në vend”.SCAN