Lajme KLSH    

Pas një raporti kritik të Kontrollit të Lartë të Shtetit për vendimin e debatuar të rritjes së çcmimit të biletës së transportit urban nga 30 në 40 lekë, Bashkia e Tiranës deklaroi se në fakt, rritja e çmimit nuk qe një “indeksim”, siç është shprehur më parë, por një “masë e marrë në kushtet e emergjencës” pas presionit të operatorëve.Bashkia e Tiranës pranoi pas pyetjeve të BIRN se konkluzionet e një raporti kritik të Kontrollit të Lartë të Shtetit mbi vendimin për rritjen e çmimit të bilietës së transportit urban, qëndrojnë se dhe në të vërtetë, rritja e çmimit nuk qe indeksim, por thjeshtë një rritje e ndërmarrë për të kënaqur operatorët privatë të transportit publik.Këshilli Bashkiak i Tiranës miratoi më 30 dhjetor 2015, në kushtet e mungesës së transparencës, pa e publikuar më parë projektvendimin dhe pa konsultim publik, rritjen e çmimit të biletës së transportit urban nga 30 në 40 lekë.Një vit më vonë, një raport auditimi nga Kontrolli i Lartë i Shtetit doli në konkluzionin se vendimi i Këshillit Bashkiak të Tiranës nuk bazohej në rregullat që mbikëqyrin “indeksimin e çmimit” të transportit urban dhe se vendimi qe në dëm të interesave të qytetarëve dhe si i tillë, rritja e çmimit duhet të anulohet.Pas pyetjeve të dërguara nga BIRN në lidhje me raportin e KLSH, bashkia doli me një variant të ri, duke pranuar se çmimi është rritur pasi ka rënë viktimë e kërcënimeve për grevë të operatorëve të transportit urban në Tiranë. Bashkia pranoi gjithashtu se formula e përcaktuar në rregullimin e indeksimit të çmimit nuk është zbatuar, siç është vërejtur edhe nga raporti i KLSH-së.Indeksimi i çmimit nënkupton rritjen e një çmimi të kontrolluar nga autoritetet sipas normës së inflacionit zyrtar të matur nga Instituti i Statistikave. Rritja e çmimit të biletës së transportit urban nga 30 në 40 lekë, e cila nënkupton rritjen e çmimit me 33 për qind, në fakt qe shumë më e lartë se sa rritja e inflacionit nga viti 2008 deri në vitin 2015.“Vendimi është marrë në kushtet e emergjencës nga ana e Këshillit Bashkiak, për shkak se ekzistonte mundësia e paralizimit të shërbimit nga ana e operatorëve që deklaronin pamundësinë e vazhdimit të tij,” tha Drejtori i Punëve Publike Taulant Tusha nëpërmjet një përgjigje me shkrim.Bashkia pranon që vendimi i Këshillit Bashkiak përcakton dhe formulën që bashkia duhet të përdorte për indeksimin e çmimit të biletës, po nuk thotë nëse kjo formulë është përdorur gjatë rritjes së çmimit me 33 % në fillim të vitit 2015.Sipas raporit të auditimit të KLSH-së, kjo formulë indeksimi nuk është përdorur nga bashkia në vendimin nr.66 ë Këshillit Bashkiak, pasi ajo nuk e justifikonte rritjen e çmimit me 33 %.“Kur i kërkuam DTTRr përllogaritjen e saktë të formulës së prezantuar në relacionin e VKB nr.66 datë 30.12.2015, morëm përgjigjen finale se nuk është marrë në konsideratë as norma e inflacionit e deklaruar zyrtarisht e as një formulë paraprake,” shkruan KLSH në raport.“DTTRr konfirmon se kjo rritje çmimi prej 33% është bërë në masa emergjence. Për pasojë, rritja e çmimit të biletës së urbanit në linjat qytetëse është e pabazuar në relacionin bashkangjitur VBK nr 66 datë 30.12.2015,” shton KLSH.Sipas KLSH-së vendimi i bashkisë Tiranë ishte jo vetëm i gabuar por edhe në dëm të interesi publik.“Duke qenë se transporti urban përdoret nga masa e popullsisë dhe përdoruesit e këtij shërbimi përbëjnë afërsisht 36% të popullsisë, impakti që ka një rritje çmimi prej 33% e pabazuar në normën zyrtare të inflacionit dhe e pabazuar në asnjë formulë ekonomike, ndryshe nga çfarë shprehet VKB nr 66 datë 30.12.2015, është një vendim i gabuar dhe prek në mënyrë të drejtpërdrejtë interes publike të qytetarëve,” shkruhet në raport.KLSH i kërkoi Bashkisë së Tiranës marrjen e masave të menjëhershme të përcaktimit të çmimit të biletës në bazë të një formule të saktë ekonomike, e deri në përmbushjen e këtij detyrimi pezullimin e vendimit të rritjes së çmimit të biletës për transportin publik.Operatorët pa kontrollAktualisht shërbimi i transportit publik në Bashkinë Tiranë ofrohet nga pesë kompani, të cilat njëkohësisht merren me aktivitete të tjera tregtare jashtë transportit publik të Tiranës.Shërbimi i transportit publik u kaloi kompanive private në vitet 2002-2003 dhe sipas Bashkisë në vitin 2014 ky shërbim ka pasur 72.5 milionë pasagjerë.KLSH shkruan se ky shërbim rregullohet sipas urdhëresave të Kryebashkiakut dhe një kontrate tip mes Bashkisë Tiranë dhe operatorëve. Këto janë të vetmet akte administrative për sistemin e kontrollit, të vlerësimit të performancës së operatorëve dhe mbajtjen nën kontroll të cilësisë së shërbimit të ofruar për qytetarët e Tiranës. KLSH-ë ka zbuluar se Urdhëresa dhe Kontrata nuk është miratuar nga Bashkia e Tiranës e për pasojë detyrimet për të cilat duhet të përgjigjën operatorët e linjave të transportit qytetës nuk janë të matshme.“Një pjesë e mirë e përgjegjësive të operatorëve që përmendën në kontratën e bashkëpunimit, citojnë këtë Urdhëresë të pa miratuar ende për detaje specifike. Në këto kushte, kontrata nuk është një mjet administrativ i vlefshëm për të siguruar efektivitetin e shërbimit të transportit urban qytetës,” thuhet në raport.Mungesa e Urdhëresës e cila parashikon sistemin e pikëzimit bën që edhe masat ndëshkuese të përmendura nga Urdhëresën e Kryetarit të Bashkisë Tiranë më nr. prot 774, të jenë të pavlefshme.Në raport konstatohet se sistemi i pikëzimit që parashikohet në Urdhëresë, tek i cili mbështetet edhe kushti për një shërbim të vazhdueshëm dhe me cilësi, nuk ekziston. Për pasojë edhe ky kusht i vendosur në Urdhëresën me nr. prot 774 nuk është i vlefshëm. Operatorët nuk kanë asnjë arsye për t’iu trembur heqjes së licencës në rast se cenohet cilësia e kërkuar e shërbimit.E pyetur nga BIRN, drejtori Tusha fajësoi administratën paraardhëse duke u shprehur se Urdhëresa në fjalë ishte miratuar nga bashkia në shtator 2016.“Nuk jemi ne gjende të shpjegojmë pse administrata e mëparshme nuk e ka formësuar këtë urdhëresë por në muajin shtator 2016 është miratuar urdhëresa për “monitorimin inspektimin raportimin dhe vlerësimin e performancës së shërbimit publik në transportin qytetas të udhëtarëve dhe zbatimin e masave për shkeljen e kontratës së transportit qytetas,” tha ai. / Lindita Çela | BIRN | Tiranë

Raporti i KLSH: Me shfrytëzimin e naftës në Shqipëri është bërë masakër. Marrëveshjet koncesionare sjellin të ardhura minimale në buxhet e punësim për shkak se kompanitë shfrytëzuese vijojnë të deklarojnë humbje.Kontrolli i Lartë i Shtetit ka përfunduar auditimin e performancës për “Procedurat dhe rezultatet e marrëveshjeve hidrokarbure në Shqipëri”. Në një material voluminoz prej 153 faqesh, KLSH konstaton se ndikimi në ekonomi i shfrytëzimit të pasurive nëntokësore ka qenë minimal, si për sa i përket efektit në punësim dhe të ardhurave në buxhet. Grupi i auditimit vëren se, ndonëse ka prirje të rritet përqindja e të ardhurave në buxhetin e shtetit nga viti në vit, kjo përqindje vazhdon të mbetet e ulët prej 2,18% mesatarisht në periudhën 2010-2014, në kushtet që rezervat e provuara dhe të mundshme të naftës në Shqipëri llogariten në 277 milionë fuçi dhe zona naftëmbajtëse Patos-Marinzë-Kolonjë njihet si zona naftëmbajtëse më e madhe në Europën Kontinentale. Nga kjo rezulton se përqindja e të ardhurave nga sektori i naftës dhe gazit ka të ardhura në rritje nga viti 2010 (1,1%) në vitin 2014 (2,7%), pavarësisht se niveli më i lartë është arritur në vitin 2013 prej 3%. KLSH vlerëson gjithashtu se sektori i industrisë nxjerrëse duhet të jetë një nga fushat e punësimit për zona të caktuara, ndonëse në vitin 2014, ato zinin më pak se 1% të punonjësve gjithsej të regjistruar.Marrëveshjet hidrokarbureQë nga viti 2004 janë nënshkruar 16 marrëveshje gjithsej për zhvillimin dhe prodhimin e hidrokarbureve në tokë 12 (on shore), nga të cilat vetëm pesë prej tyre janë në fazë prodhimi: Bankers, Transatlantic, Transoil, Sherwood dhe Phoenix. Sipas të dhënave të MEI-t, prodhimi i naftës bruto në vitin 2015 nga kompanitë hidrokarbure në masën 92% i përket kompanisë Bankers Petroleum për vendburimin e Patos-Marinzës (degë e së cilës është dhe Sherwood), Transatlantic 5.2%, Transoil 2.2% etj. Marrëveshjet hidrokarbure janë të tipit “me ndarje prodhimi”, e cila parashikon mbulimin e kostove të kontratës nga hidrokarburet e prodhuara dhe ndarjen midis shtetit dhe kontraktorit të sasisë të hidrokarbureve të mbetura pas mbulimit të këtyre kostove, në përputhje me një shkallë ose formulë të përcaktuar në marrëveshjen e hidrokarbureve. Fakti që nxjerrja e naftës nga nëntoka më e pasur në Shqipëri dhe më gjerë, rezulton se akoma edhe pas 12 vitesh nuk ka arritur të mbulojë kostot përkatëse, dhe për pasojë shteti shqiptar përfiton diçka më pak se 2% të vlerës së prodhimit të deritanishëm, në një kohë që prodhimi është rritur ndjeshëm dhe nuk konstatohen prirje për të arritur 50% të fitimit, tregon jo vetëm për mangësi të përgatitjes dhe zbatimit nga ana e kontraktorit të planeve të zhvillimit për periudhën 25-vjeçare të zhvillimit dhe prodhimit (tashmë kanë kaluar më shumë se 10 vjet), të përputhjes së planeve dhe buxheteve vjetore me planet e zhvillimit, por edhe për performancë të dobët inspektuese, monitoruese, kontrolluese dhe audituese të enteve publike përgjegjëse. Paaftësia për shfrytëzimKLSH thekson se përgjithësisht, zhvillimi i sektorit hidrokarbur nëpërmjet dhënies së vendburimeve nëpërmjet marrëveshjeve hidrokarbure është karakteristikë e vendeve ekonomikisht të varfra, me institucione të dobëta dhe me një bazë ligjore të pazhvilluar mirë, duke mundësuar ofrimin e kapitalit të huaj financiar, njerëzor, teknik dhe të përvojës në fushën e kërkimit, zhvillimit dhe prodhimit të naftës dhe gazit. Në këtë mënyrë, vendet që disponojnë rezerva natyrore të provuara të naftës nëpërmjet këtyre marrëveshjeve synojnë zgjerimin e fushave të kërkimit dhe rritjen e forcës zbuluese, përmirësimin e prodhimit nga puset ekzistuese, si dhe përdorimin e një teknologjie bashkëkohore të industrisë nxjerrëse hidrokarbure për të rritur prodhimin në një shfrytëzim racional të pasurisë nëntokësore, duke ruajtur dhe duke mbrojtur mjedisin. Kontributi i sektorit të naftës dhe gazit në PBB është analizuar së bashku me atë minerar në kuadrin e industrisë nxjerrëse, jo vetëm për shkak se është vështirë të gjenden dhe të llogariten të dhëna të detajuara, por se sektori hidrokarbur në përgjithësi përbën mbi 80% në strukturën e kësaj industrie, duke qenë përcaktues në vlerën e saj në PBB. Sipas të dhënave konstatohet se nafta dhe gazi e kanë rritur me oscilacione të konsiderueshme vlerën në PBB, e rezultuar kjo nga shqyrtimi i periudhës 2008-2014. Niveli më i ulët prej 2% konstatohet në vitin 2009 dhe më i larti prej 5.6% në vitin 2012.Nafta si pasuriShqipëria cilësohet si një nga shtetet më të pasura të Europës në rezerva hidrokarbure. Shfrytëzimi i naftës këtu te ne ka nisur që në fillimet e shekullit të 20-të dhe pika kulminante e shfrytëzimit arriti në vitet ‘70 të shekullit të kaluar, ku prodhimi i naftës bruto arriti nivelin 2,5 milionë tonë naftë në vit (vetëm vendburimi i Gorisht-Koculit prodhoi mbi 1 milion ton naftë për atë vit). Shqipëria vlerësohet të ketë rezerva relativisht të larta të naftës, që arrijnë deri në 400 milionë tonë, por kjo mbetet ende e pakonfirmuar, për shkak të investimeve të larta që kërkohen për kërkim. Sipas AKBN është e njohur se 40 milionë tonë janë të pashfrytëzuar, ndërsa 50 milionë tonë janë tashmë të shfrytëzuar. Patos-Marinza është zona kryesore e naftës në Shqipëri dhe më e madhja në tokë në Europë, me një sipërfaqe prej rreth 17,8 mijë hektarësh dhe rezervat e saj të provuara janë rreth 5,4 miliardë fuçi naftë. Nafta bruto e Patos-Marinzës shitet me një zbritje prej rreth 50-60% ndaj naftës referencë europiane brent, për shkak të natyrës së saj të rëndë. Industria naftënxjerrëse në Shqipëri, pra prodhimi i naftës bruto ose të papërpunuar, zë një vend të rëndësishëm në totalin e energjisë së prodhuar nga burimet primare. Për vitet 2013 dhe 2014, sipas publikimeve të nismës dhe standardit ndërkombëtar EITI, nafta e papërpunuar përbënte burimin kryesor të energjisë së prodhuar në Shqipëri, duke përfaqësuar 67,7% të burimeve primare të energjisë së prodhuar në vitin 2014 dhe 59,1% në vitin 2013, po kështu për vitin 2014 nafta bruto ka vazhduar të eksportohet në masën 92%. Prodhimi i naftës bruto (ose të papërpunuar) në vendin tonë kryhet nga kompanitë me të cilat janë lidhur MH dhe një pjesë e vogël, krahasuar me totalin, nga kompania publike Albpetrol sh.a., ku sipas publikimeve të kësaj të fundit, prodhimi i naftës nga kompanitë paraqitet 1.211.837,7 tonë të prodhuar nga Bankers Petroleum Albania Ltd, 81.227,64 tonë nga Stream Oil, 24.618,8 tonë nga Transoil Group, 188,22 tonë nga Sherwood dhe 5.072 tonë Phoenix. Pra, nga sa më sipër, peshën më të madhe për prodhimin e naftës bruto nga nëntoka shqiptare e zënë kompanitë me të cilat janë lidhur marrëveshjet hidrokarbure dhe kryesisht Bankers Petroleum Albania Ltd.RekomandimetKontrolli i Lartë i Shtetit në përfundim të auditimit të performancës në sektorin e nxjerrjes së naftës ka rekomanduar që “Ministria e Energjisë dhe Industrisë të propozojë miratimin e marrëveshjeve të hidrokarbureve në Kuvendin e Shqipërisë, me qëllim sigurimin e një modeli dhe treguesve të tyre me mbështetje sa më të gjerë, si dhe të shmangë mbylljen e ciklit të vendimmarrjes brenda qeverisë, kjo për shkak dhe të kohëzgjatjes me periudha që tejkalojnë mandatin e një qeverie”. Tri rekomandimet e lëna për t’u zbatuar brenda muajve të parë të 2017-s janë: Ministria e Energjisë dhe Industrisë të marrë masat e nevojshme për të hartuar dhe propozuar një Ligj të ri për Hidrokarburet; së dyti, Ministria e Energjisë dhe Industrisë të propozojë miratimin e marrëveshjeve të hidrokarbureve në Kuvendin e Shqipërisë, me qëllim sigurimin e një modeli dhe treguesve të tyre me mbështetje sa më të gjerë; dhe së treti, brenda tremujorit të parë të 2017-s, Ministria e Energjisë dhe Industrisë të marrë masat e nevojshme për të përfunduar rregulloren “Për aktivitetet e kërkimit dhe prodhimit të hidrokarbureve në Shqipëri”, për të mbështetur dhe siguruar rolin rregullator dhe kontrollues të shtetit nëpërmjet organeve, strukturave dhe institucioneve, në përputhje me direktivat e BE.  Historia e shfrytëzimit të naftës në ShqipëriShqipëria është një vend i pasur me naftë. Nxjerrja e naftës bruto ka nisur që në kohën e Zogut, por shfrytëzimi më i madh i kësaj pasurie është bërë gjatë viteve të komunizmit. Prodhimi ka njohur luhatje të mëdha, që me nivelin më të lartë prej 2 milionë e 250 mijë tonë në vitin 1974 e deri në 316 mijë tonë që janë nxjerrë gjatë vitit 2000, kur dhe është regjistruar shfrytëzimi më i ulët. Koncesioni i parë për kërkimin e naftës dhe të gazit në Shqipëri i është dhënë një shoqërie italiane (SIMSA- Societa Italiana Miniere di Selenica Albania), prej marsit të vitit 1925 për rajonet e Penkovës dhe Drashovicës në Vlorë. Më pas naftën shqiptare e ka shfrytëzuar një tjetër kompani italiane AIPA, e cila për përpunimin e saj ndërtoi edhe një rafineri në Bari. Në vitet e komunizmit si në të gjithë ekonominë edhe sektori i naftës u shtetëzua. Shfrytëzimi arriti rekorde në mesin e viteve ’70, ndërkohë që në vend ishin ndërtuar edhe tri rafineri, njëra prej të cilave, ajo e Ballshit është ende në shfrytëzim. Pas viteve ‘90, kur dhe nisi liberalizimi i ekonomisë, shumë kompani të huaja shfaqën interes për naftën në Shqipëri. Ata morën me koncesion fushat naftëmbajtëse të administruara në emër të shtetit nga kompania Albpetrol. Kështu marrëveshjet hidrokarbure në vendin tonë fillojnë me marrëveshjen “Për kërkimin, zhvillimin dhe prodhimin e hidrokarbureve”, midis DPNG-së dhe Deminex Albanian Petroleum GMBH e ÖMV, me VKM nr. 152, datë 20.4.1991, e pasuar dhe me katër të tjera po në vitin 1991. Në korrik 1993, nënshkruhet marrëveshja koncesionare me ndarje prodhimi për vendburimin e Patos-Marinzës me kompaninë “Saxon International Energy” Ltd, por marrëveshja ka hyrë në fuqi në vitin 2004 pasi u ble nga kompania “Bankers Petroleum Albania”. Më pas që prej vitit 2004 janë nënshkruar 16 marrëveshje gjithsej për zhvillimin dhe prodhimin e hidrokarbureve në tokë, nga të cilat vetëm pesë prej tyre janë në fazë prodhimi: Bankers, Transatlantic, Transoil, Sherwood dhe Phoenix. Që nga ai vit, nxjerrja e naftës bruto ka ardhur në rritje, deri në nivelin më të lartë prej 1.37 milionë tonë të regjistruar në vitin 2014. Dhënia me koncesion e shfrytëzimit të nëntokës për naftë ka bërë që edhe pesha të kalojë nga shfrytëzimi publik tek ai privat. Në 2003, kompania shtetërore Albpetrol nxirrte 90 për qind të naftës bruto. Në 2015 kjo kompani ka nxjerrë vetëm 3 për qind të sasisë së naftës, ndërkohë që sipas të dhënave të MEI-t, nga 97 për qind të naftës së nxjerrë nga koncesionarët privatë 92 për qind i përket kompanisë Bankers Petroleum për vendburimin e Patos-Marinzës, Transatlantic me 5.2 për qind dhe Transoil me vetëm 2.2 për qind.

Nga nisja në përfundim të tij, viti 2016 kaloi në ankthin e të konsideruarit “Dosja Vetting”. Pas miratimit në parlament, për disa javë rresht ky ligj u ngri së funksionuari, pasi pas politikës, edhe gjyqtarët e ankimuan në Kushtetuese, duke kërkuar shpalljen e tij si të papajtueshëm me ligjin themeltar të vendit dhe si një proces që cenonte të drejtat themelore të gjyqtarëve. Përgjigjja mbërriti nga Venezia dhe gongu i Kushtetueses ra më 22 dhjetor 2016, kur u bë publik vendimi se Vettingu ishte në përputhje me Kushtetutën dhe zbatimi i tij nuk cenonte asnjë të drejtë të palëve që përfshihen nga ky proces, gjyqtarë, prokurorë dhe drejtues të sistemit të drejtësisë. E teksa 22 dhjetori do të mbahet mend si dita kur Vettingu mori certifikatën e ligjshmërisë nga gjykata, prej janarit ky vit nisi me plot dosje dhe procese të cilat ndikuan jo pak, shkruan shqiptarja.com. Janari 2016 do të sillte dhe pushimet e hetimeve ndaj Ministrit të Brendshëm, Saimir Tahirit. Ky vendim do të vinte nga prokuroria e Fierit, e cila prej disa kohësh hetoi për një përfshirje të mundshme të ministrit Tahiri në shkelje ligjore, kjo pasi kallëzimi ishte bërë nga Drita Zagani, një ish-efektiv policie, sot në arrati por i kërkuar për shpërdorim detyre dhe dekonspirim operacionesh ndaj narko-trafikantëve. Përgjatë 2016-ës, në gjykatë përfunduan dhe të arrestuarit për laboratorin e kokainës në Xibrakë, ku sërish kjo dosje mbetet e hapur dhe pa një vendim dhe pse janë zhvilluar 18 seanca. Drejtësia shqiptare në 2016 mundi të mbyll me një vendim përfundimtar të formës së prerë dhe ndër dosjet e konsideruara delikate atë të rekrutimeve të xhihadistëve drejt Sirisë. Nëntë imamët e vetëshpallur u dënuan përfundimisht me 110 vite burgim në total dhe pas këtij vendimi ata u shpallën persona të cilët Kombet e Bashkuara dhe Qeveria shqiptare duhet ti mbaj nën vëzhgim dhe t’iu bllokojë llogaritë bankare e pasuritë. Një tjetër dosje e rëndësishme u mbyll përgjatë këtij viti nga krimet e rënda dhe pas 65 seancash u shpall vendimi për vrasësit me pagesë të organizuar nga bandën e tritolit të Vlorës. Ndër të dënuarit ishte dhe vrasësi i kësaj bande Julian Sinanaj, i cili falë statusit të bashkëpunëtorit arriti të shmangte burgimin e përjetshëm. E mbartur që më 2015, dosja që u mbyll me një vendim të formës së prerë ishte dhe ajo e Lazaratit me të pandehurin Razip Mahmutaj, njohur si Gatja i cili mbeti në burg së bashku me të birin dhe bashkëpunëtorët e tij. Dënimit me burg për plot 8 vite nuk mundi t’i shpëtonte as piloti italian Girgo Rifformato, i përfshirë në transportin e drogës nga Shqipëria drejt Italisë me avion. Për Rifformaton, ka dhe një vendim për ta transferuar në Itali, për ta kryer atje dënimin e mbetur, por ai ende qëndron në burgun e Fierit. 2016-a solli para drejtësisë dhe një sërë zyrtarë të këtij sistemi të cilët në këmbim të parave e favoreve nuk i shpëtuan tundimit për t’u korruptuar. Ndër të dënuarit ishin gjyqtari i Sarandës, Rasim Doda, gjyqtarja e Lezhës Parashqevi Ademi, Prokurori i Fierit Petrit Vukaj, gjyqtari i Tiranës Ibrahim Hoxha. Për herë të parë ky vit nën akuzë vuri dhe një gjykatës të lartë dhe ishte gjyqtarja Majlinda Andrea e cila u pezullua me kërkesë të prokurorisë dhe tashmë është e pandehur për korrupsion. Nga i pandehur, i pafajshëm më pas dhe përgjatë 2016 në Paditës në dosjen e drejtësisë 2016 ish-guvernatori Adrian Fullani mundi të fitojë në gjykatën administrative 12 paga mujore pasi sipas gjykatës ai duhet të ishte shkarkuar në një tjetër mënyrë nga ajo e ndjekura për largimin e tij nga posti i Guvernatorit. Prokuroria e Vlorës përgjatë 2016 me mbi 10 dosje arriti të sekuestrojë mijëra hektarë tokë në zonën e jugut të Shqipërisë, Rivierë dhe Bregdet e deri në Ksamil. Sipas hetimeve të cilat janë ende të hapura, pas përvetësimit të pronave me dokumente të falsifikuara qëndron një grup i strukturuar kriminal në mesin e të cilëve ka dhe zyrtarë të lartë publik. Një vendim i gjykatës së Apelit të Durrësit do të përfshinte opinionin publik dhe komenti për të nuk do të linte jashtë politikën apo selitë diplomatike. Lulzim Berisha, i cili deri në 2014 ishte i dënuar me burgim të përjetshëm, dy vite më pas më 5 dhjetor 2016 fitoi lirinë me kusht. Tani ky vendim është në fuqi dhe prokuroria ka depozituar rekurs në gjykatën e lartë aty ku gjithçka përfundimtare do të vendoset në vitin 2017. Mesnata e 17 prillit 2016 për llogari të drejtësisë dhe prokurorisë së krimeve të rënda çoi pas hekurave Emiliano Shullazin e Gilmando Danin. Ata e kundërshtuan disa herë arrestimin në gjykatë, duke revokuar masën e sigurisë dhe kërkuan lirinë, por për prokurorinë tashmë ata janë në hetim për kërcënim, gjobëvënie e shantazh dhe ndaj tyre ka prova të mjaftueshme. Pas arrestimit për llogari të drejtësisë në sekuestro u vendos dhe ish Hotel Vollga në Durrës pronar i të cilës rezulton të jetë Emiliano Shullazi. Kush u përgjua, si dhe nga kush për më shumë se 4 muaj do të mbante të ndezur debatin për të konsideruarën “Dosja Imsi Catcher”. Hetimi për përgjimet e paligjshme për disa ditë solli pezullimin nga detyra të kryepolicit Haki Çako e vartësit të tij Artion Duka, por ishte gjykata e apelit që rrëzoi këto masa dhe hetimet konsiderohen ende të hapura. Nuk munguan dhe deklarime e dëshmi në prokurori, por kjo dosje më shumë krijoi një debat politik se sa zbardhi një rezultat nga prokuroria e cila dhe pse 2016 mbaroi nuk dha një rezultat se kush përgjoi kë dhe u shkel apo jo ligji me pajisjen e italianëve të cilët zyrtarisht deklaruan se ishte përdorur vetëm për arsye trajnimi. Dosja “Cez” ishte sërish pjesë e prokurorisë e gjykatës për 2016-ën, u pushuan hetimet për Ministrin Damian Gjiknuri të paditur nga KLSH për shpërdorim detyre e dëm ekonomik në miliona euro. U pushuan dhe hetimet për politikan ish zyrtarë të qeverisë Berisha të përfshirë në marrëveshjen me kompaninë Cez, ndërsa në gjyq vazhdon të mbetet vetëm Kastriot Ismailaj, ish administrator i borxheve të kësaj kompanie. Në bankën e të akuzuarve nga drejtësia në 2016 përfundoi dhe ish deputeti Kristian Demokrat Mark Frroku, procesi i të cilit është ende i hapur ndërsa gjykata rrëzoi një ndër provat më të forta të prokurorisë, atë të hetuesve belgë, që bënin përgjegjës Frrokun për vrasjen . Dekriminalizimi zuri një vend të rëndësishëm përgjatë 2016 në dosjet e prokurorisë shqiptare. Nëpërmjet drejtoreshës së kabinetit prokuroria e përgjithshme kërkoi zyrtarisht më 20 dhjetor nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve t’i ndërpriste mandatin dy deputetëve, Dashamir Tahiri e Shkëlqim Selami, si dhe kryebashkiakut të Kavajës, Elvis Rroshi. Një dosje e nisur në 2016 e cila do të vazhdojë të jetë e hapur dhe për 2017 është ajo e një ndër hetimeve më të mëdha ku DEA amerikane është përfshirë në luftën kundër narkotrafikut në Ballkan dhe Evropë. Nga ky hetim ka rezultuar i përfshirë ish zyrtari i transportit në qytetin e Sarandës Klement Balili, ndaj të cilit ka një urdhër arresti ndërkombëtar ende të paekzekutuar. Prej më shumë se 7 muaj, Balili nuk u kap dhe tashmë kërkimet për të janë shtrirë në Shqipëri, Greqi, Kosovë dhe Mal të Zi e Maqedoni. Ndaj Balilit ka nisur dhe hetimi pasuror, ndërsa pritet që rezultatet e këtij hetimi të bëhen publike përgjatë 2017-ës. REMOTE_ADDR:[]

Qeveria duhet të dëmshpërblejë ish-të përndjekurit në shumën e 52.7 miliardë lekëve apo 425 milionë dollarë, shkruan ‘Panorama”.Pas daljes të ligjit për dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve për periudhën 2009- 2015 janë dhënë 16.7 miliardë lekë apo 135 milionë dollarë, ndërsa detyrimi i palikujduar i qeverisë llogaritet 36 miliardë lekë ose 290 milionë dollarë.Fatura financiare e dëmshpërblimit për ish-të përndjekurit është zbardhur nga Kontrolli i Lartë i Shtetit. Bëhet fjalë për dëmshpërblimin e viteve të burgut, duke mos përfshirë shpërblimin për punën e papaguar.Kontrolli i Lartë i Shtetit, duke marrë parasysh numrin e dosjeve të ish-të përndjekurve dhe këstet e dëmshpërblimit të ndara gjatë këtyre 7 viteve, arrin në përfundimin se për përfundimin e procesit duhen edhe 18 vjet.Në këto kushte kreu i institucionit, Bujar Leskaj, i ka rekomanduar qeverisë rritje të fondit, duke përdorur 20 për qind të të ardhurave nga privatizimet strategjike për kompensimin.FATURAKontrolli i Lartë i Shtetit kontrolloi të gjithë legjislacionin dhe skemën e shpërndarjes së dëmshpërblimit. Në raportin e performancës, KLSH shprehet se nga institucionet shtetërore përgjegjëse, jo vetëm që nuk janë realizuar detyrimet ligjore ndaj ish-të përndjekurve, por nuk ka një datë të saktë se kur përfundon procesi i dëmshpërblimit.KLSH arrin në përfundimin se nisur nga numri i dosjeve dhe dëmshpërblimit që llogarit çdo vit buxheti në vlerën e 1.93 miliardë lekëve, detyrimi i palikuiduar do të shlyhej brenda 18 viteve. Në total fatura financiare për përfundimin e procesit llogaritet 52.7 miliardë lekë, ndërsa pa likuiduar kanë mbetur 36 miliardë lekë.“Përqindja e planifikuar për dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve politikë rezulton në nivel shumë të ulët nga të ardhurat e planifikuara në buxhet. Në periudhën 2009- 2015, pas daljes së ligjit mbi dëmshpërblimin e ish-të dënuarve politikë të regjimit komunist, për çdo vit rezulton të jenë paguar mesatarisht 1.93 miliardë lekë dhe bazuar në përllogaritjen e bërë nga Ministria e Financave për 13.167 dosje të pranuara dhe të miratuara me vendimet përkatëse të Këshillit të Ministrave, shoqëria i detyrohet shtresës së ish-të përndjekurve një shumë prej 52.7 miliardë, nga të cilat janë dhënë 16.7 miliardë lekë.Me ritmet e pagesës së 7 viteve të fundit, pra mesatarisht 1.93 miliardë në vit, detyrimi i palikuiduar prej 36 miliardë lekësh do të shlyhej nga qeveria pas 18 vjetësh. Vlera e mësipërme përbën një shumë simbolike, pa folur për shpërblimin për punën e papaguar”, thuhet në raportin e Kontrollit të Lartë të Shtetit.RRITJA E DËMSHPËRBLIMITKontrolli i Lartë i Shtetit rekomandon rritje të fondit për skemën e dëmshpërblimit në mënyrë që procesi të përfundojë më shpejt. Leskaj rekomandon mënyrat duke nisur që nga të ardhurat e privatizimeve strategjike.Sipas raportit, 20 për qind të të ardhurave nga privatizimet të shkojnë për dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve. Po ashtu kërkohet që të gjitha ndërmarrjet shtetërore jobuxhetore në zbatim të ligjit të derdhin 1% të fondit të pagave në buxhetin e Institutit të ish-të Përndjekurve Politikë.Sipas KLSH, për vitin 2015 janë 15 ndërmarrje ekzistuese jobuxhetore shtetërore që kanë detyrim derdhjen e fondit të 1% mbi fondin e tyre të pagave, për llogari të Institutit të ish-të Përndjekurve dhe nuk e kanë plotësuar këtë detyrim ligjor.REKOMANDIMET E KLSH• Ministria e Mirëqenies Sociale dhe Rinisë dhe Ministria e Financave të kërkojnë shtimin e fondeve për dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve, duke mundësuar shlyerjen e detyrimeve:• Brenda vitit 2017 për dosjet e ish-të përndjekurve që janë dorëzuar në Ministrinë e Drejtësisë në vitet 2007–2008.• Brenda vitit 2018 për aplikimet e ish-të përndjekurve të dorëzuara pas vitit 2008 në Ministrinë e Drejtësisë.• Ministria e Financave dhe Instituti i ish-të Përndjekurve të plotësojnë dokumentacionin e dosjeve të përfituesve të shpallur me vendim qeverie që të mos të kalojnë periudha 3-vjeçare e pagesës së këstit të parë.• Për rritjen e fondit 20% të të ardhurave nga privatizimi i sektorëve strategjikë të shkojë për dëmshpërblimin.• Ndërmarrjet shtetërore jobuxhetore për çdo vit buxhetor të plotësojnë detyrimin ligjor për derdhjen 1% të fondit të pagave në buxhetin e Institutit të ish-të Përndjekurve• Për vitin 2015 janë 15 ndërmarrje ekzistuese jobuxhetore shtetërore që kanë detyrim derdhjen e fondit të 1% mbi fondin e tyre të pagave, për llogari të Institutit të ish-të Përndjekurve dhe nuk e kanë plotësuar këtë detyrim ligjor.• Ministria e Mirëqenies Sociale dhe Rinisë për forcimin e rolit të Institutit të ish-të Përndjekurve të kërkojë rritjen e fondeve vjetore të këtij institucioni, në një shumë sa pesëfishi i fondeve vjetore të akorduara deri tani.• Brenda vitit 2016 të ngrihet zyra “One stop Shop” për dokumentacionin e ish-të përndjekurve në institucionet shtetërore.• Brenda vitit 2016 të ngrihet një bazë të dhënash elektronike (të koordinuara ose regjistër kombëtar) për çdo ish-të dënuar e të përndjekur, që do të mundësonte në kohë reale informacionin e përditësuar për të gjithë organet shtetërore dhe efektet financiare të politikave të ndryshme që do të ndiqen./Panorama/a.m.